Hoe herken je de eerste tekenen van een hack?

3. Vreemde e-mails of berichten

• Social engineering speelt een grote rol in hacks. Vaak proberen aanvallers via phishing toegang te krijgen tot inloggegevens of systemen.
• E-mails met verdachte links of bijlagen: Zelfs als een e-mail afkomstig lijkt van een collega, check altijd de afzender en hover met je muis over links om te zien waar ze echt naartoe leiden.
• Automatische antwoorden of verstuurde e-mails die je niet zelf hebt verzonden: Dit kan duiden op een gehackt e-mailaccount.
• Vreemde meldingen van collega’s: Als collega’s klagen dat ze rare e-mails van jou ontvangen, is dat een alarmsignaal.

Wat kun je doen?

• Verander direct je wachtwoord en meld het bij je IT-afdeling als je verdachte e-mails ontvangt.
• Blokkeer verdachte afzenders en waarschuw je collega’s.
• Gebruik Multi-Factor Authentication (MFA) om accounts extra te beveiligen.

4. Ongewone inlogpogingen

• Hackers proberen vaak in te breken door wachtwoorden te kraken of gestolen inloggegevens te gebruiken.
• Meerdere mislukte inlogpogingen: Dit kan wijzen op een brute-force aanval.
• Inlogpogingen op ongebruikelijke tijden of locaties: Zie je een inlogpoging uit een ander land terwijl je daar nooit bent geweest? Dat is verdacht.
• Sessies die plots worden afgesloten: Word je plotseling uitgelogd uit een applicatie? Dit kan betekenen dat een aanvaller jouw sessie heeft overgenomen.

Wat kun je doen?

• Stel alerts in voor verdachte inlogpogingen
• Verplicht het gebruik van sterke wachtwoorden en MFA
• Sluit verdachte actieve sessies af in je accountinstellingen

5. Vreemde pop-ups en softwaregedrag

• Soms laat malware zich zien door pop-ups of vreemde meldingen.
• Onverwachte pop-ups die vragen om actie: Bijvoorbeeld meldingen dat je systeem geïnfecteerd is en dat je een programma moet downloaden om het op te lossen.
• Programma’s die uit zichzelf openen of sluiten: Dit kan wijzen op een virus of trojan die actief is.
• Muis en toetsenbordgedrag dat niet door jou wordt veroorzaakt: Beweegt je muis uit zichzelf of typ je tekst die je niet herkent? Dan kan een hacker je systeem hebben overgenomen.

Wat kun je doen?

• Voer direct een virusscan uit met up-to-date antivirussoftware.
• Controleer welke programma’s actief zijn in Taakbeheer (Windows) of Activiteitenweergave (Mac).
• Verbreek de internetverbinding als je vermoedt dat je systeem op afstand wordt bediend.

6. Financiële transacties of wijzigingen in accounts

• Hackers mikken vaak op financiële schade door geld over te maken of betaalgegevens te wijzigen.
• Onbekende transacties in je bankrekening of betaalplatformen.
• Wachtwoordresets of wijzigingen in betaalgegevens zonder jouw toestemming.
• Waarschuwingen van je bank of betalingsprovider dat er verdachte activiteit is waargenomen.

Wat kun je doen?

• Neem direct contact op met je bank en blokkeer verdachte transacties.
• Wijzig je wachtwoorden en controleer de beveiligingsinstellingen van je accounts.
• Stel tweestapsverificatie in voor extra beveiliging.

Wat moet je doen bij een vermoeden van een hack?

• Als je denkt dat je gehackt bent, is snel handelen cruciaal. Volg deze stappen:
• Verbreek de internetverbinding om verdere schade te voorkomen
• Meld het bij de IT-afdeling of een cyber security specialist
• Scan je systemen met een betrouwbare antivirus- en anti-malware tool.
• Wijzig direct je wachtwoorden, vooral voor e-mail, bankieren en andere kritieke accounts.
• Controleer recente activiteit in je accounts en meld verdachte inlogpogingen.
• Maak een back-up van je belangrijke bestanden als je dat nog niet hebt gedaan.
• Doe aangifte bij de politie als je financiële schade hebt of privacygevoelige data is gelekt.

Het herkennen van de eerste tekenen van een hack kan het verschil maken tussen minimale schade en een groot datalek, zoals bij de TU Eindhoven het geval was. Door alert te zijn op verdachte netwerkactiviteit, vreemde bestandswijzigingen, ongebruikelijke inlogpogingen en verdachte e-mails kun je vroegtijdig ingrijpen. Wees daarom altijd voorbereid en weet wat je moet doen als je te maken krijgt met een cyberaanval. Cybersecurity is geen eenmalige actie, maar een continu proces waarin alertheid en preventieve maatregelen essentieel zijn.